Trądzik pospolity to choroba dermatologiczna związana z nadczynnością gruczołów łojowych znajdujących się w skórze. Dotyka głównie młodych ludzi i szacuje się, że mniej więcej 90% młodzieży cierpi z powodu tego schorzenia. Trądzik charakteryzuje się powstawaniem zmian skórnych, takich jak: zaskórniki, grudki, krostki i torbiele ropne, które występują zazwyczaj na twarzy, plecach i klatce piersiowej.

Niestety trądzik zazwyczaj pojawia się w momencie, kiedy zaczyna nam zależeć na atrakcyjnym wyglądzie, czyli między 12 a 25 rokiem życia. Zmian skórnych związanych z tą chorobą nie wolno lekceważyć. Mimo, że trądzik o ciężkim przebiegu zdarza się rzadko, zaniedbana skóra na pewno odwdzięczy się pogorszeniem swojego stanu. Wtedy może stać się bardziej uciążliwy i trwać nawet do 40 roku życia, natomiast zmiany skórne zamieniając się w blizny będą szpecić ciało.

Dlaczego trądzik powstaje?

Istnieje kilka głównych przyczyn powstawania trądziku. Pierwszą i najważniejszą jest nadmierne wytwarzanie łoju przez gruczoły łojowe. Poza tym sprzyja mu występowanie bakterii, zaburzenia gospodarki hormonalnej organizmu, nieprawidłowe rogowacenie naskórka i czynniki dziedziczne.

Głównym zadaniem gruczołów łojowych jest wytwarzanie łoju, który wydostając się na powierzchnię skóry ma ją chronić przed szkodliwym wpływem czynników zewnętrznych. Jeśli natomiast praca tych gruczołów jest zaburzona i łój jest wytwarzany w nadmiarze, zaczyna się on gromadzić w gruczołach i je zatykać. Wtedy powstają czopy i rozwijają bakterie beztlenowe. Bakterie odpowiedzialne są za rozkład łoju do substancji, które powodują podrażnienia skóry dając objawy trądziku.

Niewątpliwy jest też wpływ zaburzeń hormonalnych na powstawanie i rozwój trądziku. Komórki gruczołów łojowych posiadają receptory androgenowe, a ich nadmierne pobudzenie wpływa na nasilenie łojotoku. Podwyższony poziom androgenów (hormonów wpływających negatywnie na pracę gruczołów łojowych) może spowodować pojawienie się trądziku u kobiet, a preparaty o działaniu antyandrogenowym pomagają w jego zwalczeniu.

Istnieje też wiele czynników pogarszających stan skóry osoby chorej. Są to między innymi:

• stres – jego wpływ na pracę gruczołów łojowych nie jest jeszcze do końca poznany, podejrzewa się, że może mieć związek z wyrzutem steroidów nadnerczowych nasilających łojotok,
• u części osób chorujących widoczne jest zaostrzenie się objawów po spożyciu produktów takich jak: kakao, czekolada, przyprawy i marynaty,
• nikotyna także jest odpowiedzialna za nadmierne wydzielanie łoju przez gruczoły,
• niektóre leki, kosmetyki i odżywki dla kulturystów mogą powodować objawy takie jak te występujące w trądziku,
• u dziewcząt pogorszenie się objawów związanych z trądzikiem występuje także w trakcie miesiączki.

Odmiany trądziku

Istnieje kilka odmian trądziku:

1. Trądzik młodzieńczy – występują w nim głównie zaskórniki i grudki, zazwyczaj sam zanika,
2. Trądzik skupiony – w tym przypadku występują głębokie nacieki, ropne torbiele i zaskórniki. Zanikając pozostawia po sobie blizny. Pojawia się głównie u mężczyzn zajmując miejsca nie tylko takie jak twarz, plecy czy klatka piersiowa, ale też na pośladki, pachwiny czy w okolice pach,
3. Trądzik ropowiczy – charakteryzuje się występowaniem takich zmian jak w trądziku młodzieńczym, a ponadto pojawiają się ropne torbiele, które z trudem się goją i pozostawiają swoiste dla tego rodzaju blizny,
4. Trądzik bliznowcowi – po zanikających zamianach skórnych pozostają charakterystyczne blizny. Odmiana ta często towarzyszy trądzikowi ropowiczemu i skupionemu.

Rzadziej występują:

1. Trądzik z objawami ogólnymi o przebiegu ciężkim – występuje u młodych mężczyzn, objawia się zmianami takimi jak w trądziku ropowiczym lub skupionym, a dodatkowo występować może gorączka czy bóle stawów, przy badaniu krwi może wystąpić podwyższone OB i poziom leukocytów,
2. Trądzik martwiczy – pojawia się na skórze głowy, zmiany skórne ulegają martwicy i tworzą wyciągnięte blizny,
3. Trądzik kosmetyczny – powodują go kosmetyki takie jak pudry, fluidy czy róże, które po nałożeniu zatykają ujścia gruczołów łojowych i potowych. Objawia się powstawaniem prosaków i zaskórników,
4. Trądzik zawodowy – związany z substancjami takimi jak chlor czy oleje,
5. Trądzik polekowy – może powstawać po zastosowaniu leków sprzyjających trądzikowi. Pojawianie się jednakowych skupisk krostek na skórze pleców i klatki piersiowej jest charakterystyczne dla kostykosteroidów. Zmiany skórne mogą być powodowane też przez leki przeciwpadaczkowe,
6. Trądzik niemowlęcy – związany jest ze stosowaniem środków kosmetycznych do pielęgnacji skóry. U dziecka mogą pojawić się wtedy grudki, krostki a w skrajnych przypadkach nawet torbiele ropne.

Leczenie

Trądzik można leczyć na wiele sposób. Najczęściej stosowane zostały opisane poniżej.

Leczenie ogólne

Polega głównie na podawaniu antybiotyków. Dodatkowo korzystne jest także stosowanie witamin mających działanie przciwłojotowkowe – PP, B2 i C. Jeśli przyjmuje się gotowe zestawy zawierające kilka witamin, należy unikać tych, które w swoim składzie mają witaminę B12. Może ona wywoływać objawy trądziku. Korzystne wyniki uzyskuje się także przy stosowaniu soli cynku.

Kobietom często zaleca się stosowanie środków hormonalnych mających działanie antyandrogenowe, które jednocześnie mają działanie antykoncepcyjne. Tabletki te stosuje się przez wiele miesięcy. Przypisane powinny być dopiero po badaniach ginekologicznych i internistycznych, a ich przyjmowanie powinno być kontrolowane okresowymi badaniami krwi i moczu.

Leczenie domowe

Polega głównie na stosowaniu środków powszechnie dostępnych w drogeriach i aptekach. Mimo, że są dostępne bez recepty trzeba poinformować dermatologa o korzystaniu z nich. Gdyż w połączeniu z lekami przepisanymi przez lekarza, kosmetyki takie mogą niestety dawać niekorzystne efekty.

Poza stosowaniem specjalnych kosmetyków, dobre efekty uzyskuje się także dzięki oczyszczaniu skóry u kosmetyczki.

Leczenie miejscowe

Środki zalecane do leczenia miejscowego mają działanie przeciwłojotokowe, przeciwzaskórnikowe i przeciwbakteryjne. Często wykorzystuje się preparaty zawierające pochodną kwasu witaminy A. Wywołują one delikatne, szybko przechodzące podrażnienie, przez co zmniejszają wielkość i czynność gruczołu łojowego. Środki takie stosuje się przez długi czas, w którym zabronione jest korzystanie z kąpieli słonecznych oraz wykorzystywania kosmetyków zawierających w swoim składzie alkohol.

Wątroba – centrum informacji o wątrobie