Bez zbędnego wstępu przytoczmy słowa pewnej amerykanki opisującej historię zatrucia powszechnie dostępnym, także w Polsce środkiem przeciwbólowym.

Oryginał w wersji angielskiej dostępny jest tutaj.

W dniu 18 kwietnia 1995, mój syn Marcus powiedział do mnie: „Mamo, czuję że umrę” Odpowiedziałem mu, że nigdy do tego dopuszczę. Gdy to mówiłam nie miałam pojęcia, jak poważny był jego stan zdrowia i że potem będzie już tylko gorzej.

Kilka tygodni wcześniej, zanim padły te słowa nasz syn uległ kontuzji nadgarstka. Miał poważne zwichnięcie i nasz lekarz rodzinny przepisał mu paracetamol z kodeiną. Przez kilka tygodni brał leki. Mimo to ból nie minął i kiedy leki z recepty wyczerpały się dokupiliśmy więcej paracetamolu, który jest dostępny bez recepty.

Marcus

W tym czasie rozmawialiśmy często z Marcusem pytając go „Co z twoją ręką?”, „Jak się czujesz?”, „Czy masz apetyt?”. Odpowiadał, że jego nadgarstek nie boli już tak bardzo, ale nie czuje się dobrze i nie odczuwa głodu. Kiedy z nim rozmawialiśmy w piątek przed Wielkanocą, Marcus powiedział, że sądzi że dopadła go grypa. Powiedział, że czuje nudności, ma bóle mięśni i temperaturę. Dowiedzieliśmy się później, że opisane przez niego objawy pasują także do zatrucia paracetamolem. Marcus na grypę brał także paracetamol. W niedzielę wielkanocną czuł się na tyle źle, że odwieźliśmy go do najbliższego szpitala. Po pierwszych dwóch dniach spędzonych w szpitalu Marcus został przeniesiony do innego szpitala i został wpisany na listę oczekujących na przeszczep wątroby.

24 kwietnia, 8 dni po tym jak oddaliśmy go do szpitala, nasz syn leżał w łóżku w oczekiwaniu na dawcę, a my staliśmy obok i patrzeliśmy jak uchodzą z niego resztki życia. Ja, mój mąż i pozostałych dwóch naszych dwóch synów widzieliśmy jak zmienia się twarz Marca, tracąc powoli barwy aż do momentu, gdy jego serce przestało bić. Nie było już naszego zdrowego, jeszcze kilka tygodni temu szczęśliwego syna.

Kiedy dowiedzieliśmy się, że przyczyną śmierci była niewydolność wątroby spowodowana zatruciem paracetamolem, nie wiedzieliśmy, co o tym myśleć. Zaczęliśmy szukać odpowiedzi. Dowiedzieliśmy się, że paracetamol jest istotną przyczyną śmierci z przedawkowania między innymi w Stanach Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii. Dowiedzieliśmy się, że liczba zgonów rocznie liczona jest w setkach, a działania niepożądane notowane są w ponad 100 tys. przypadków rocznie. Dowiedziałam się również, że połączenie na czczo paracetamolu z alkoholem może spowodować niewydolność wątroby.

Gdybyśmy wszytko to wiedzieli wcześniej zapewne ta historia potoczyła by się inaczej. Być może w ogóle nie trzeba by jej było opowiadać. Ja i mój mąż nawiązaliśmy kontakt z wieloma takimi rodzinami jak nasza. Okazało się, że jest ich sporo w całym kraju, choć większość z nich uważała, że zdarzył im się odosobniony przypadek. Statystyki mówią jednak co innego. Mimo to do dziś spotykamy ludzi, którzy po opowiedzeniu im naszej historii stwierdzają „nie wiedzieliśmy o tym, że takie mogą być konsekwencje zażywania paracetamolu”. Nadal spotykamy lekarzy, którzy nie są świadomi toksyczności paracetamolu. Mój mąż włożył wiele wysiłku w edukowanie lokalnej społeczności na temat zatrucia paracetamolem. Większość osób wie o objawach zatrucia związanych z krwawieniem i z problemami żołądkowymi. Jednak niewielu kojarzy je z uszkodzeniem wątroby.

Zaczęliśmy informować o działaniach niepożądanych paracetamolu tak wiele osób jak to było możliwe, ale w rzeczywistości obowiązek ten leży po stronie producentów leków. Z rocznego zysku ze sprzedaży środków z paracetamolem, liczonego w miliardach na pewno powinna znaleźć się pula na edukację konsumentów.

Reklamy leków na receptę (dozwolone na rynku amerykańskim – przyp. mój) ostrzegają o możliwych działań niepożądanych i nakazują skonsultować się z lekarzem, natomiast z leków dostępnych bez recepty (OTC) musisz korzystać rozsądnie kierując się własną wiedzą. Jeśli firmy mogą reklamować swoje produkty, powinny być także zobowiązane do informowania ludzi, że zażywanie paracetamolu na czczo, wraz z alkoholem i po wcześniejszych zaburzeniach czynności wątroby mogą prowadzić do poważnych uszkodzeń tego narządu, niewydolności i w konsekwencji do śmierci. To odpowiedzialność firm farmaceutycznych. Istnieje pojęcie, które przyprawia mnie o mdłości. Pojęcie to wyraża się: „Ryzyko, stosunek korzyści. (ang. „Risk, benefit ratio”). Oznacza ono akceptację dla faktu, że pewna część pacjentów umrze, jeśli oznacza to sprzedaż dostatecznie dużej ilości leków. Uważam, że śmierć jest nie do zaakceptowania na liście działań niepożądanych. Jest nie do przyjęcia, gdy jedną z ofiar jest ukochana przez ciebie osoba, która umiera tylko dlatego, że nie dotarła wcześniej do ważnej dla swego życia informacji. Informacji, która jest znana od ponad 20 lat.

Wiem, że mówienie o tym jest słuszne. Musi być. Nie można pozwolić, by kolejni niewinni mężczyźni, kobiety i dzieci cierpieli z powodu negatywnych skutków powodowanych przez paracetamol. Siedem lat minęło od śmierci Marca. Nie pozwól by w kolejnym roku kolejne rodziny przechodziły przez niewymowny ból i smutek, który nasza rodzina musiała znosić.

Coś pozytywnego, musi wynikać z takich niepotrzebnych śmierci jak te, które spotkały naszych synów. W jego imieniu ufundowaliśmy siedem stypendiów w jego liceum by uczcić jego cześć. Innym hołdem byłoby zatrzymanie niepotrzebnego cierpienia z powodu chciwości i obojętności wobec konsumentów producentów środków zawierających paracetamol.

***

Cóż więcej można dodać do tej historii? Na pewno nic, co stanowiłoby komentarz. Jedyne, o czym warto wspomnieć to uzupełnienie tej informacji o pełną listę działań niepożądanych paracetamolu:

• uszkodzenie wątroby (żółtaczka, martwica) – występuje głównie podczas długotrwałego przyjmowania wysokich dawek
• uszkodzenie nerek (zapalenie, martwica) – występuje głównie podczas długotrwałego przyjmowania wysokich dawek
• zaburzenia przewodu pokarmowego: nudności i wymioty
• zaburzenia w układzie krwiotwórczym
• alergie: świąd, pokrzywka, wysypka, rumień

Przedawkowany paracetamol może spowodować ciężkie uszkodzenie wątroby, szczególnie u osób które wcześniej się głodziły lub u osób nadużywających alkohol. W przypadku podejrzenia przedawkowania należy skontaktować się z lekarzem. Co jeszcze warto wiedzieć? Wiele środków przeciwbólowych, choć nie ma tego w nazwie zawiera substancję czynną paracetamol lub paracetamol jest jednym z kilku składników preparatów złożonych, zawierających kilka substancji czynnych. Czasami może się nam wydawać, że biorąc lek A i lek B wzmacniamy lub uzupełniamy ich wzajemne działanie. Na ogół jest to myślenie błędne, bo albo lek A i B to w rzeczywistości to samo (zawierają tę samą substancję czynną), albo może się zdarzyć, że leki te połączone ze sobą powodują negatywne interakcje. Klasyczny i częsty błąd to jednoczesne przyjmowanie ibuprofenu i aspiryny. Te dwa preparaty stosowane razem mogą fatalnie wpłynąć na stan śluzówki żołądka oraz wątrobę.

Objawy przedawkowania paracetamolu ujawniają się po około dwóch godzinach poprzez bolesność w okolicy wątroby, po 2 dniach żółtaczka. Czasami wcześniej pojawiają się nudności i wymioty.
Sposób postępowania przy przedawkowaniu:
a) jeśli pacjent jest przytomny – sprowokować wymioty. Nie podawać węgla aktywowanego.
b) należy pacjenta jak najszybciej przewieźć do szpitala.  O skuteczności odtrucia paracetamolem o decyduje szybki kontakt z personelem medycznym.
Antidotum (odtrutka): Do 24 godzin po przedawkowaniu: N-acetylocysteina.

***

Lista preparatów zawierających paracetamol.

Preparaty proste:

Apap, Acenol, Calpol, Codipar, Efferalgan, Gemipar, Panadol, Paracetamol, Perfalgan, Tazamol

Preparaty złożone:

Antidol, Apap (Apap C Plus, Apap Extra, Apap Noc), Cefalgin, Codipar Plus, Coldrex, Dafalgan, Efferalgan, Febrisan, Fervex, Gripex, Grippostad, Grypostop, MaxFlu, Metafen, Neopiryn, Panadol Baby, Saridon, Solpadeine, Tabcin, Talvosilen, Theraflu, Vegantalgin, Zaldiar.

Dołącz do grupy na FACEBOOKU. Na stronie „pigułki to nie cukierki” zamieszczamy informacje o działaniach niepożądanych leków bez recepty.